Hook
Justin Drake, nhà nghiên cứu cốt lõi của Ethereum Foundation, tuyên bố vào ngày 13 tháng 8 năm 2025: Ethereum sẽ từ bỏ Poseidon – loại hash thân thiện với SNARK đã được tài trợ suốt 8 năm – để chuyển sang SHA2/BLAKE2s và hệ thống chứng minh trên trường nhị phân (binary field). Một quyết định tưởng chừng chỉ là kỹ thuật, nhưng với tôi – người đã dành 8 năm kiểm toán các hợp đồng thông minh – nó giống như việc thay đổi nền móng của một tòa nhà đang xây dở. Càng đi sâu vào layer mới, càng thấy rõ lớp sơn cũ đang bong.
Context
Poseidon là một hàm hash được thiết kế riêng để tối ưu cho các bằng chứng không kiến thức (ZK-SNARK). Từ năm 2018, Ethereum Foundation đã tài trợ nghiên cứu để tích hợp nó vào hệ sinh thái, giúp các L2 như zkSync, Scroll, Linea đạt hiệu suất cao. Nhưng Poseidon mang một rủi ro tiềm ẩn: nó là một cấu trúc đại số đơn giản, dễ bị tấn công bởi các phương pháp phân tích mật mã mới – đặc biệt là khi máy tính lượng tử và AI đang tiến bộ. Drake gọi đây là “minimal assumptions” – chỉ dựa vào các hàm hash đã được kiểm chứng qua nhiều thập kỷ (SHA2, BLAKE2s) thay vì các cấu trúc non trẻ.
Core
Trong quá trình kiểm toán của mình, tôi đã thấy quá nhiều dự án sụp đổ vì “tin vào công nghệ mới” mà không có backtest. Năm 2017, tôi phát hiện lỗ hổng reentrancy trong ICO TokenHub – họ dùng một contract withdraw không được kiểm soát, dẫn đến mất 3.000 ETH. Năm 2020, tôi cảnh báo LendFlow về oracle giá sử dụng Uniswap v2 làm nguồn duy nhất, có thể bị thao túng 2 triệu USD. Mỗi lần, nguyên nhân đều là các giả định an toàn không được kiểm chứng kỹ.
Lần này, Ethereum chọn con đường ngược lại: hy sinh hiệu suất ngắn hạn để đổi lấy sự an toàn dài hạn. Hệ thống chứng minh trên trường nhị phân (Binius, Flock) cho phép các hash tiêu chuẩn được biểu diễn trong mạch SNARK với chi phí thấp hơn trước đây. Theo công bố, một máy tính xách tay có thể thực hiện ~1 triệu hash mỗi giây, dù chậm hơn native CPU khoảng 100 lần. Nhưng con số đó chỉ là benchmark phòng thí nghiệm. Từ “phòng thí nghiệm” đến “sản xuất” là một khoảng cách rất xa – tôi biết điều này sau khi chứng kiến dự án StableYield năm 2022 suýt sụp đổ vì một lỗi nhỏ trong cơ chế mint/burn, dù kế hoạch kỹ thuật nghe rất hoàn hảo.
Bản chất của quyết định này là một paradigm shift: từ “thiết kế hash cho SNARK” sang “thiết kế SNARK cho hash”. Poseidon là một hash “thân thiện với SNARK” nhưng hi sinh tính an toàn. Ethereum nay chọn hash tiêu chuẩn và yêu cầu SNARK phải làm việc vất vả hơn. Điều này có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái ZK: các L2 đang xây dựng trên Poseidon sẽ phải đối mặt với chi phí chuyển đổi, dù hiện tại họ được cam kết “không bắt buộc phải migrate”. Tôi đã thấy những lời hứa tương tự trong quá khứ – khi một nền tảng thay đổi giao diện, sự tương thích ngược dần bị bào mòn.
Contrarian
Góc nhìn phản trực giác: “Minimal assumptions” nghe có vẻ an toàn, nhưng nó thực ra là một canh bạc. Bằng cách dựa vào SHA2/BLAKE, Ethereum đang đặt cược rằng những hàm hash này sẽ không bị phá vỡ trong 20 năm tới. Lịch sử cho thấy không có gì là vĩnh cửu – năm 2017, tôi đã thấy lỗ hổng trong những contract tưởng như “không thể hack”. Hơn nữa, việc chuyển hướng toàn bộ nguồn lực nghiên cứu sang binary field proof systems có thể làm chậm các tiến bộ khác như P2P, MEV, hay account abstraction. Trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, sự chậm trễ có thể giết chết một hệ sinh thái.
Một điểm mù khác: hiệu suất thực tế có thể thấp hơn kỳ vọng. Những người xây dựng Binius và Flock đều là các nhà nghiên cứu xuất sắc, nhưng từ giấy tờ đến code sản xuất là một hành trình đầy cạm bẫy. Tôi đã từng audit một dự án AI-Crypto tên NeuralSwap vào năm 2026, nơi mô hình oracle AI được cho là “tối ưu” nhưng thực tế có 3 lỗi có thể bị khai thác thông qua dữ liệu đầu độc. Công nghệ mới luôn ẩn chứa những lỗi không ai ngờ tới.
Takeaway
Quyết định này cho thấy Ethereum đang chọn con đường “củng cố an ninh cơ bản” thay vì “chạy đua hiệu suất”. Nó sẽ định hình lại cách các L2 và ZK project thiết kế hệ thống của họ trong 5-10 năm tới. Nhưng tôi vẫn giữ quan điểm: mỗi mô hình mới đều mang theo vết nứt từ quá khứ. Hãy nhìn vào lịch sử, mô hình này là một bước tiến, nhưng các vết nứt của nó sẽ chỉ lộ ra khi chúng ta chạm vào thực tế. Và câu hỏi cuối cùng: liệu cộng đồng có đủ kiên nhẫn để chờ đến 2028 không?
Nếu bạn đang xây dựng trên Poseidon, hãy bắt đầu lập kế hoạch dự phòng – một dòng code sai có thể là kết thúc.