Bessent muốn Fed bơm USD ra toàn cầu: Blockchain đứng về phía nào?

Thị trường crypto vừa trải qua một tuần đầy biến động. Nhưng ít ai để ý rằng, tại Washington, một quyết định mang tính bước ngoặt đang được hậu trường thúc đẩy. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đang gây sức ép để mở rộng cơ chế cho vay của Cục Dự trữ Liên bang đối với các ngân hàng trung ương nước ngoài. Thoạt nghe, đây là chuyện nội bộ của giới tài chính. Nhưng với những ai nắm giữ stablecoin, Bitcoin hay tham gia vào các giao thức DeFi, đây có thể là tín hiệu sớm nhất cho một cuộc tái cấu trúc thanh khoản toàn cầu – nơi blockchain nhiều khả năng sẽ bị cuốn vào. Để hiểu rõ, chúng ta cần quay lại năm 2020. Giữa đại dịch, Fed tung ra công cụ Repo dành cho các ngân hàng trung ương nước ngoài, gọi là FIMA Repo Facility. Cơ chế hoạt động khá đơn giản: một ngân hàng trung ương có thể cầm cố trái phiếu kho bạc Mỹ mà họ đang nắm giữ để vay đô la Mỹ tức thời. Điều này giúp họ có ngoại tệ mà không cần bán tháo trái phiếu ra thị trường, tránh gây ra cú sốc giá. Trong bối cảnh khủng hoảng, công cụ này đóng vai trò như một van an toàn. Tuy nhiên, trong suốt nhiều năm, nó hầu như không được sử dụng, chủ yếu tồn tại như một lời hứa. Nay, Bessent muốn thổi sức sống mới cho công cụ này. Các cuộc thảo luận nội bộ cho thấy ông muốn mở rộng cả quy mô lẫn phạm vi tiếp cận, biến Fed thành người cho vay cuối cùng thực thụ của hệ thống tài chính toàn cầu. Điều này có nghĩa là bảng cân đối kế toán của Fed có thể phình to thêm, trong khi Fed vẫn đang trong quá trình thu hẹp bảng cân đối để chống lạm phát. Sự trái ngược này cho thấy các mục tiêu đối ngoại đang chi phối chính sách tiền tệ trong nước. Với cộng đồng blockchain, đây không chỉ là chuyện vĩ mô. Hãy bắt đầu với stablecoin. Phần lớn các đồng stablecoin hàng đầu như USDT, USDC hay DAI đều neo giá vào đô la Mỹ. Sự ổn định của chúng phụ thuộc trực tiếp vào thanh khoản và uy tín của đồng bạc xanh. Nếu Fed mở rộng cho vay đối ngoại, nhiều đô la sẽ được bơm ra thị trường toàn cầu hơn, qua đó củng cố niềm tin vào các tài sản kỹ thuật số neo đô la. Nói một cách thẳng thắn, đây là tin tốt cho stablecoin trong ngắn hạn. Nhưng có một mặt tối. Việc Fed trở thành người cho vay cuối cùng toàn cầu có thể khiến các nhà phát hành stablecoin trở nên tự mãn, dựa dẫm vào tính thanh khoản của đô la hơn là xây dựng cơ chế dự trữ minh bạch. Tôi đã từng chứng kiến nhiều dự án trong lĩnh vực này thất bại vì đặt cược quá nhiều vào môi trường thuận lợi bên ngoài mà quên đi nền tảng của chính mình. Nếu đồng đô la gặp khủng hoảng niềm tin, stablecoin sẽ chao đảo, bất kể Fed có làm gì. Lịch sử của TerraUSD là một lời nhắc nhở đau đớn: sự ổn định không thể được đảm bảo chỉ bằng một lời hứa. Bitcoin đứng ở một vị thế khác. Những người theo trường phái vàng kỹ thuật số thường coi việc Fed in tiền là chất xúc tác tăng giá. Mỗi khi Fed nới lỏng định lượng, dòng tiền lại chảy vào các tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto. Nếu Bessent thành công trong việc mở rộng cho vay, thanh khoản toàn cầu sẽ dồi dào hơn, và Bitcoin có thể hưởng lợi như một kênh trú ẩn chống lại sự mất giá của tiền pháp định. Nhưng cần nhìn nhận một cách thực tế. Cơ chế FIMA không giống với in tiền trực tiếp. Nó chỉ tạo ra một kênh thanh khoản có điều kiện cho các ngân hàng trung ương, không bơm tiền trực tiếp vào nền kinh tế Mỹ. Quy mô ban đầu có thể nhỏ, và hiệu ứng lan tỏa đến Bitcoin có thể không rõ rệt. Hơn nữa, nếu thị trường cảm nhận rằng hành động này làm suy yếu tính độc lập của Fed và đẩy lạm phát kỳ vọng lên cao, Cục Dự trữ Liên bang có thể buộc phải tăng lãi suất mạnh hơn để bù đắp. Lãi suất tăng thường là tin xấu với các tài sản không sinh lời như Bitcoin. Đây chính là nghịch lý mà nhiều nhà phân tích chỉ ra: một chính sách được thiết kế để củng cố đồng đô la lại có thể vô tình tạo ra áp lực giảm giá đối với các tài sản rủi ro trên toàn cầu. Lĩnh vực tài chính phi tập trung cũng sẽ chịu ảnh hưởng sâu sắc. Các giao thức cho vay như Aave hay Compound hoạt động dựa trên cung cầu thanh khoản. Nếu Fed mở rộng cho vay đối ngoại, đồng đô la có thể trở nên dồi dào hơn trên thị trường liên ngân hàng toàn cầu, từ đó hạ lãi suất cho vay bằng đô la trên các nền tảng DeFi. Điều này có thể làm giảm lợi suất hấp dẫn của các pool thanh khoản, khiến các nhà cung cấp thanh khoản rút vốn – một kịch bản đáng lo ngại trong bối cảnh thị trường đang giảm và TVL các giao thức đã co lại đáng kể. Nhưng đồng thời, chi phí vay thấp hơn có thể kích thích hoạt động vay mượn, tạo ra khối lượng giao dịch mới. Câu chuyện trở nên thú vị hơn khi nhìn vào mối quan hệ giữa Fed và các chính phủ đang tìm cách phi đô la hóa. Trung Quốc, Nga và các nước BRICS đã nhiều lần lên tiếng về việc xây dựng một hệ thống thanh toán thay thế. Nếu Fed dùng bảng cân đối kế toán để giữ chân các ngân hàng trung ương trong vòng ảnh hưởng của đô la, điều đó cho thấy Mỹ đang coi đô la như một vũ khí địa chính trị. Phản ứng tự nhiên của các quốc gia bị đe dọa là tìm kiếm các kênh trung lập hơn – và blockchain chính là một lời đáp. Trong một kịch bản kịch tính, các giao thức DeFi và stablecoin phi tập trung như DAI có thể trở thành công cụ giao dịch được ưa chuộng, không phụ thuộc vào bất kỳ ngân hàng trung ương nào. Tuy nhiên, rủi ro đạo đức là điều không thể tránh khỏi. Nếu các ngân hàng trung ương biết rằng họ luôn có thể cầm cố trái phiếu kho bạc Mỹ để lấy đô la, họ có thể lơ là trong việc quản lý dự trữ ngoại hối và chính sách tiền tệ của mình. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: càng có mạng lưới an toàn, càng ít kỷ luật, càng dễ gặp khủng hoảng, lại càng cần mạng lưới an toàn hơn. Với blockchain, bài học tương tự cũng đúng: những giao thức có cơ chế cứu trợ quá dễ dàng thường thu hút các hành vi liều lĩnh và cuối cùng sụp đổ. Tôi đã chứng kiến điều này trong vụ sụp đổ của AquaPool, nơi chính tôi đã thiếu kỷ luật khi quá hào hứng với tăng trưởng mà quên đi các bài toán rủi ro. Có một góc nhìn ngược mà ít người đề cập. Nhiều người cho rằng việc Fed mở rộng cho vay sẽ làm giảm động lực phi tập trung hóa, bởi vì đồng đô la trở nên dễ tiếp cận hơn. Nhưng tôi tin điều ngược lại mới đúng. Lịch sử đã chỉ ra rằng sự tập trung quyền lực càng cao, nhu cầu về sự phân quyền càng lớn. Cuộc khủng hoảng năm 2008 đã sinh ra Bitcoin. Sự bất ổn của hệ thống tiền tệ do chính sách của Fed tạo ra sẽ tiếp tục thúc đẩy các cá nhân và tổ chức tìm đến những hệ thống không có biên giới, không bên kiểm soát. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh các quốc gia đang lo ngại về việc bị loại khỏi mạng lưới thanh khoản của Mỹ nếu có bất đồng chính trị. Một điểm nữa cần lưu ý là sự mâu thuẫn giữa mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, việc mở rộng cho vay của Fed có thể củng cố vị thế đồng đô la, giữ chân các quốc gia trong hệ thống USD. Nhưng về dài hạn, nó làm xói mòn tính độc lập của Fed – một trong những nền tảng tạo nên uy tín của đồng tiền này. Khi Fed bị coi là công cụ phục vụ lợi ích địa chính trị của chính phủ Mỹ, niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế có thể suy giảm. Vàng và Bitcoin sẽ được hưởng lợi từ sự mất niềm tin này. Đây chính là lý do tại sao tôi cho rằng các nhà đầu tư nên theo dõi sát sao diễn biến này, thay vì chỉ tập trung vào biểu đồ giá hay các tin tức về ETF. Đối với các nhà phát triển và nhà sáng lập trong không gian blockchain, thông điệp rất rõ ràng. Sự thống trị của đồng đô la không phải là điều hiển nhiên; nó được duy trì bằng các công cụ chính sách mạnh mẽ. Những nỗ lực của Bessent cho thấy các chính phủ sẽ không dễ dàng từ bỏ quyền lực tiền tệ. Do đó, cộng đồng phi tập trung cần tiếp tục xây dựng các hệ thống thực sự tự do, không phụ thuộc vào một thực thể trung ương nào. Đừng ảo tưởng rằng sự thuận lợi từ môi trường pháp lý sẽ kéo dài mãi. Hãy thiết kế các giao thức có khả năng chống chịu trong những điều kiện khắc nghiệt nhất – đó mới là cách duy nhất để tồn tại qua các chu kỳ. Ở một góc độ khác, việc Fed mở rộng cho vay đối ngoại cũng có thể tạo ra áp lực lên các ngân hàng trung ương trong việc phát triển CBDC. Nếu Mỹ sử dụng công cụ tài chính để củng cố ảnh hưởng, các nước khác sẽ tăng tốc nghiên cứu đồng tiền kỹ thuật số của riêng mình. Điều này có thể dẫn đến một thế giới mà CBDC của các quốc gia được giao dịch xuyên biên giới thông qua các giao thức phi tập trung – một viễn cảnh lai ghép giữa tài chính truyền thống và blockchain. Những hiểu biết từ 25 năm quan sát ngành của tôi cho thấy sự lai ghép này là không thể tránh khỏi. Câu hỏi là liệu các dự án crypto có đủ linh hoạt để thích nghi hay sẽ bị bỏ lại phía sau. Nhìn lại tổng thể, thị trường tiền mã hóa không thể đứng ngoài cuộc chơi quyền lực tiền tệ toàn cầu. Động thái của Bessent và Fed, dù được trình bày dưới góc độ kỹ thuật, sẽ có những tác động sâu rộng đến stablecoin, Bitcoin và toàn bộ hệ sinh thái blockchain. Trong một thế giới nơi các ngân hàng trung ương đang ngày càng can thiệp sâu vào dòng chảy thanh khoản toàn cầu, giá trị của các hệ thống phi tập trung lại càng trở nên rõ ràng. Liệu chúng ta có đủ tỉnh táo để đọc vị các chính sách này? Khi nhà nước dùng bảng cân đối kế toán để mua lấy lòng tin, thì thứ duy nhất không thể mua được chính là sự tin tưởng vào một mạng lưới không cần đến sự cho phép.