Trong bối cảnh thị trường tiền mã hóa trải qua giai đoạn biến động mạnh sau một chu kỳ giảm kéo dài, người sáng lập Binance, ông Changpeng Zhao (CZ), vừa đăng tải một loạt bài viết trên nền tảng X (Twitter cũ) gây chú ý lớn trong cộng đồng. Với hơn 1,8 triệu lượt xem, CZ nhấn mạnh tầm quan trọng của chiến lược đầu tư định kỳ (Dollar-Cost Averaging – DCA) thay vì cố gắng dự đoán điểm mua bán hoàn hảo. Bài viết này phân tích sâu tác động của lời khuyên này đến thị trường Việt Nam, nơi mà tâm lý nhà đầu tư đang phân hóa mạnh mẽ.
Bối cảnh thị trường hiện tại Theo dữ liệu từ CoinGecko, Bitcoin đã có dấu hiệu ổn định sau một đợt giảm sâu, nhưng tâm lý nhà đầu tư vẫn chia làm hai phe: một số lạc quan về tín hiệu đáy sớm, số khác thận trọng trước rủi ro suy thoái kinh tế vĩ mô. Chính trong bối cảnh đó, CZ – nhân vật có sức ảnh hưởng lớn đến tâm lý thị trường – đã đưa ra lời khuyên mang tính “phòng thủ” thay vì “tấn công”. Ông cho rằng, việc bỏ qua các thuật ngữ cơ bản và cố gắng “bắt đáy” là nguyên nhân chính khiến nhiều nhà đầu tư thất bại. Thay vào đó, DCA – đầu tư một số tiền cố định vào một tài sản theo định kỳ – là cách tiếp cận “đơn giản nhưng hiệu quả” dành cho những người không có thời gian theo dõi thị trường hàng ngày.
DCA – Chiến lược cũ nhưng được thổi luồng gió mới DCA không phải là khái niệm mới trong giới tài chính truyền thống, nhưng việc CZ nhắc đến nó trong bối cảnh crypto đang cho thấy một sự thay đổi trong cách nghĩ của giới lãnh đạo ngành. Theo ông, từng có lúc ông tự tin rằng mình có thể dự đoán được xu hướng thị trường, nhưng thực tế đã chứng minh ngược lại. “Ngay cả tôi cũng từng sai lầm khi đánh giá thấp sự phát triển của thị trường stablecoin – vốn đã vượt qua mức 300 tỷ USD vốn hóa. Điều đó cho thấy, không ai có thể bắt chính xác đáy hay đỉnh”, CZ viết.
Đáng chú ý, CZ so sánh DCA với việc xây dựng quỹ hưu trí: “Đầu tư dài hạn, đều đặn, không để cảm xúc chi phối. Đó là cách duy nhất để sống sót qua các chu kỳ”. Nhận định này đặc biệt phù hợp với bối cảnh nhiều nhà đầu tẻ Việt Nam đang loay hoay tìm lối thoát sau khi chứng kiến danh mục giảm 50-70% trong năm qua.
Tác động đến thị trường Việt Nam Tại Việt Nam, nơi tỷ lệ sở hữu tiền mã hóa thuộc top đầu thế giới, lời khuyên của CZ nhanh chóng lan truyền trên các hội nhóm Telegram, Discord. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tín hiệu “xanh” để tiếp tục hold, trong khi số khác lại cho rằng CZ đang cố gắng “kích cầu” sau khi Binance gặp khó khăn về mặt pháp lý. Tuy nhiên, theo phân tích từ chuyên gia độc lập Nguyễn Huy Hoàng, một nhà phân tích crypto kỳ cựu tại TP.HCM, “CZ không đưa ra lời khuyên mua bán cụ thể, ông ấy chỉ đang cố gắng định hướng lại kỳ vọng của nhà đầu tư trong giai đoạn khó khăn. DCA không phải là chìa khóa vạn năng, nó chỉ hiệu quả khi bạn chọn đúng tài sản cơ bản”.
Thực tế, dữ liệu từ CoinMarketCap cho thấy, tỷ lệ lợi nhuận trung bình của chiến lược “mua và nắm giữ” (buy and hold) trong năm 2025 chỉ ở mức khiêm tốn, thậm chí âm đối với nhiều altcoin. Điều này nhấn mạnh rằng, DCA không thể cứu vãn một danh mục chứa đầy token rác. Nhà đầu tư cần kết hợp với phân tích cơ bản để lọc ra những dự án có tiềm năng sống sót.
Rủi ro tiềm ẩn khi áp dụng DCA một cách mù quáng Mặc dù CZ nhấn mạnh tính kỷ luật, nhưng việc áp dụng DCA trong thị trường giảm có thể dẫn đến “bắt dao rơi” nếu không có chiến lược thoát lệnh. Theo một khảo sát nhanh của chúng tôi trên nhóm Facebook “Cộng đồng Crypto Việt Nam”, có tới 40% thành viên cho biết đã từng DCA vào các đồng coin sắp niêm yết mà không hiểu rõ về công nghệ, dẫn đến thua lỗ nặng. “CZ bỏ qua một bước quan trọng: đó là chọn đúng tài sản. DCA vào shitcoin chỉ là con đường chậm để về 0”, một thành viên nhận xét.
Bên cạnh đó, CZ thừa nhận ông đã từng đánh giá sai về stablecoin. Điều này cho thấy ngay cả người sáng lập sàn giao dịch lớn nhất thế giới cũng không tránh khỏi sai lầm. Vì vậy, việc coi DCA là “kim chỉ nam” có thể khiến nhà đầu tư bỏ qua những tín hiệu quan trọng từ thị trường như khối lượng giao dịch, dòng tiền thông minh, hay sự thay đổi về chính sách tiền tệ.
Góc nhìn phản biện: DCA có thực sự phù hợp với mọi người? Không ít chuyên gia cho rằng, DCA là chiến lược dành cho những người có tầm nhìn dài hạn (5-10 năm), nhưng với phần lớn nhà đầu tư Việt Nam, vốn ưa thích lướt sóng ngắn hạn, việc chuyển đổi sang DCA có thể gây ra sự nhàm chán và dễ bỏ cuộc. Hơn nữa, CZ đang nói đến việc DCA vào Bitcoin và Ethereum? Hay tất cả các đồng coin? Ông không đề cập chi tiết. Sự mơ hồ này có thể dẫn đến hiểu lầm.
Ngoài ra, nếu thị trường bước vào chu kỳ tăng giá mới, chiến lược DCA có thể khiến nhà đầu tư mua ở vùng giá cao hơn, làm giảm lợi nhuận so với chiến lược “all-in” tại đáy. Tuy nhiên, như CZ đã nói, không ai biết đáy ở đâu. Vì thế, DCA là sự thỏa hiệp hợp lý giữa tham lam và sợ hãi.
Tác động đến hệ sinh thái Binance và thị trường Việt Nam Là người sáng lập Binance, mỗi phát ngôn của CZ đều ảnh hưởng đến hành vi người dùng. Trong ngắn hạn, lời khuyên DCA có thể thúc đẩy người dùng Việt Nam sử dụng tính năng mua tự động trên Binance, qua đó tăng doanh thu cho sàn. Về dài hạn, nếu DCA trở thành xu hướng chủ đạo, các sản phẩm như quỹ chỉ số crypto, ETF sẽ được hưởng lợi. Tại Việt Nam, các sàn giao dịch địa phương như ONUS, VBTC cũng đã nhanh chóng đăng tải bài viết hướng dẫn DCA, tận dụng sức nóng của CZ.
Kết luận: Lời khuyên tốt nhưng cần hiểu đúng CZ đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: thị trường crypto không phải là nơi để kiếm tiền nhanh, mà là một hành trình dài hạn đòi hỏi kỷ luật. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, DCA có thể là một công cụ hữu ích, nhưng không nên thay thế cho việc tự nghiên cứu. Hãy DCA vào những dự án có nền tảng vững chắc, thanh khoản tốt, và đừng quên rằng ngay cả CZ cũng từng sai. Thị trường đang ở giai đoạn “tích lũy” hay “suy thoái”? Câu trả lời chỉ có thời gian mới biết, nhưng một điều chắc chắn: kỷ luật và kiên nhẫn sẽ luôn được đền đáp trong dài hạn.