Sáng sớm nay, trong lúc lướt qua terminal tài chính, tôi giật mình thấy một loạt mã cổ phiếu bán dẫn Mỹ đồng loạt nhảy vọt. AMAT +3,41%, LRCX +3,06%, KLAC +2,93%, ONTO +2,23%, TER +2,65%, ENTG +2,0%.
Không phải một mã, mà là cả rổ. Những cái tên này không xa lạ với ai theo dõi ngành bán dẫn, nhưng với một người làm crypto như tôi, chúng còn mang một ý nghĩa khác: chúng là gương phản chiếu của chuỗi cung ứng khai thác và AI.
Hãy nhìn lại. Từ năm 2022, khi thị trường crypto lao dốc, giá cổ phiếu bán dẫn cũng đi kèm. Nhưng đến giữa năm 2025, một sự phân kỳ đang diễn ra. Thị trường crypto vẫn lình xình trong downtrend, nhưng các ông lớn sản xuất wafer lại bắt đầu tăng.
Tôi nhớ lại năm 2020, khi Nvidia và AMD tăng trước khi DeFi Summer bùng nổ. Lúc đó, tôi còn là nghiên cứu sinh, lần đầu nhìn thấy mối liên hệ giữa giá cổ phiếu chip và sức nóng của các giao thức khai thác. Không phải ngẫu nhiên mà cuối năm 2020, giá ETH và BTC tăng song song với đơn đặt hàng GPU.
Lần này, sự tăng giá của các cổ phiếu như AMAT (Applied Materials) và LRCX (Lam Research) – những nhà cung cấp máy móc chính cho sản xuất chip – cho thấy một điều: các nhà máy đang chuẩn bị tăng công suất. Và công suất đó sẽ phục vụ cho đâu? AI là câu trả lời rõ ràng nhất, nhưng không thể bỏ qua nhu cầu từ ASIC mining và GPU mining.
Điều này mang hai tín hiệu trái chiều cho crypto.
Một mặt, nếu sản lượng chip tăng, giá card đồ họa và máy đào sẽ hạ nhiệt. Các thợ đào nhỏ lẻ có thể dễ dàng tiếp cận phần cứng hơn, giúp mạng PoW (như Bitcoin, Litecoin, Kaspa) ổn định hơn. Nhưng mặt khác, chi phí năng lượng và chi phí vốn cho rigs vẫn là rào cản.
Mặt khác, sự tăng giá của ONTO (Onto Innovation) – công ty chuyên về thiết bị kiểm tra đóng gói tiên tiến – là tín hiệu mạnh mẽ nhất. ONTO phục vụ cho CoWoS và HBM, những công nghệ cần thiết cho chip AI như H100, B200. Khi những chip này được sản xuất nhiều hơn, nhu cầu tính toán cho AI tăng, kéo theo nhu cầu về GPU cho mining và render. Và điều đó, gián tiếp, thúc đẩy dòng vốn vào các dự án crypto liên quan đến AI và tính toán phi tập trung (như Render Network, Akash, Bittensor).
Tôi từng sai. Năm 2021, tôi mua BAYC khi thấy NFT bùng nổ, nhưng thiếu phân tích về hạ tầng phần cứng. Bài học đó khiến tôi luôn theo dõi chuỗi cung ứng.
Ngược với kỳ vọng số đông, việc cổ phiếu bán dẫn tăng trong bối cảnh crypto giảm có thể không phải là điều tệ. Nó cho thấy nền kinh tế vĩ mô và nhu cầu công nghệ thực đang mạnh lên, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới của crypto khi thanh khoản quay trở lại.
Vậy câu chuyện tiếp theo là gì? Tôi đặt cược vào các giao thức tận dụng sức mạnh tính toán từ chip mới: DePIN (mạng lưới hạ tầng vật lý phi tập trung) và AI agents tự chủ. Khi chip rẻ hơn và mạnh hơn, các mạng lưới này sẽ rẻ hơn để vận hành, thu hút nhiều người dùng hơn. Hãy nhìn vào dòng tiền (TVL) của Render Network – nó đang tăng dù thị trường đi ngang.
Đừng hỏi tôi chart, hãy hỏi tôi câu chuyện. Câu chuyện hôm nay là: những thợ đào chip đang đào tương lai cho crypto.