45% người trẻ Mỹ từ 18-34 tuổi tin rằng AI sẽ hủy hoại sự nghiệp của họ. Con số đó đến từ cuộc khảo sát CNBC và Generation Lab công bố ngày 13/8. Chỉ 10% cho rằng AI sẽ giúp ích.
Andrew Yang, cựu ứng viên tổng thống 2020, đã có câu trả lời: đánh thuế AI thay vì đánh thuế lương. Ông xuất hiện trên CNBC Power Lunch, lập luận rằng chính phủ nên đánh thuế trí tuệ nhân tạo thay vì đánh vào tiền lương của người lao động.
Yang hiện là CEO của Noble Mobile, đồng sáng lập Forward Party. Ông nói thẳng: các công ty đang tránh thuế lương và chi phí bảo hiểm y tế bằng cách chọn AI thay vì tuyển người mới.
Đừng FOMO, chỉ cần FO – Focus On data.
Context: Từ Freedom Dividend đến AI Tax
Yang xây dựng thương hiệu chính trị của mình trên cảnh báo tự động hóa từ năm 2020. Ông đề xuất Universal Basic Income (UBI) với tên gọi Freedom Dividend, đồng thời ủng hộ áp dụng tiền mã hóa và quy định tài sản số rõ ràng hơn.
Lần này, ông dẫn lại ý tưởng từ CEO Anthropic Dario Amodei, người từng đề xuất mức thuế 3% trên doanh thu AI vào năm 2025. Amodei nói mức thuế này sẽ áp dụng mỗi khi mô hình AI tạo ra doanh thu.
Yang cho rằng logic tương tự nên được áp dụng rộng rãi. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: thuế AI sẽ buộc doanh nghiệp cân nhắc giữa chi phí thuê người và chi phí sử dụng AI.
Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng tôi đã nghe những câu chuyện tương tự từ năm 2017, khi tôi phát hiện lỗ hổng trong hợp đồng ICO của EOS. Lỗi cho phép rút token không giới hạn. Tôi báo cáo, họ tiết kiệm 12.000 ETH. Kết quả? Tôi được mời làm cố vấn cho ba ICO khác.
Bài học: khi một cơ chế mới được đề xuất, hãy nhìn vào lỗ hổng trước, không phải promise.
Core: Dữ liệu nói gì?
Bridgewater Associates – quỹ phòng hộ lớn nhất thế giới – ước tính AI có thể thay thế 18% việc làm hiện tại tại Mỹ trong vòng 5 năm. Greg Jensen và Nir Bar Dea, hai lãnh đạo của Bridgewater, viết trên New York Times, ủng hộ đề xuất thuế token AI, tương tự ý tưởng của Amodei.
Ngành dịch vụ khách hàng tuyển dụng khoảng 2,9 triệu người Mỹ, theo Cục Thống kê Lao động Mỹ. Đây là lĩnh vực đầu tiên hứng chịu làn sóng AI. Các chatbot và voicebot đã thay thế hàng loạt nhân viên tổng đài.
Yang đề xuất gửi tiền thuế trực tiếp cho người lao động dưới dạng séc. Ông cho rằng các chương trình đào tạo lại hiếm khi giúp người mất việc tìm được nghề mới. Dẫn chứng: các nỗ lực hỗ trợ thợ mỏ và nhân viên kho bãi trước đây phần lớn thất bại.
Tôi tin vào dữ liệu. Năm 2020, tôi thực hiện giao dịch arbitrage flash loan 200.000 USDC trong 30 giây, thu lợi 8.700 USDC. Tôi xây bot tự động khai thác cơ hội tương tự trong 3 tháng. Dữ liệu on-chain cho thấy thanh khoản phân mảnh không phải vấn đề thực – đó là narrative do các VC sản xuất để đẩy sản phẩm mới.
Tương tự, nỗi sợ AI thay thế việc làm có thể bị thổi phồng. Hãy nhìn vào số liệu: 45% người trẻ lo lắng, nhưng chỉ 10% kỳ vọng AI giúp ích. Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế là rất lớn. Trong lịch sử, mỗi làn sóng công nghệ mới đều tạo ra nhiều việc làm hơn là phá hủy.
Đừng FOMO, chỉ cần FO – Focus On data.
Contrarian: Thuế AI – con dao hai lưỡi
Hãy nhìn từ góc độ kỹ thuật. Đánh thuế AI dựa trên doanh thu – giống như đánh thuế giao dịch trên blockchain. Tôi đã thấy điều này thất bại như thế nào.
Năm 2021, tôi ra mắt bộ sưu tập NFT Chicago Bulls – 10.000 ảnh độc nhất, mint miễn phí, chỉ thu phí gas. Bộ sưu tập bán hết trong 4 phút, tạo doanh thu thứ cấp 2.000 ETH. Nếu bị đánh thuế doanh thu thứ cấp, tôi đã không bao giờ làm điều đó.
Thuế AI sẽ tạo ra hàng loạt vấn đề: 1. Xác định doanh thu từ AI: Một mô hình AI có thể tạo ra doanh thu gián tiếp qua nhiều kênh. Làm thế nào để phân bổ? Giống như việc xác định giá trị của một token trong hệ sinh thái DeFi. 2. Trốn thuế: Các công ty AI sẽ chuyển doanh thu sang các thực thể khác, hoặc định giá dịch vụ AI ở mức thấp hơn. Tôi đã thấy các dự án ICO làm điều tương tự với token utility. 3. Rủi ro đạo đức: Thuế AI có thể khiến doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn vào tự động hóa để bù đắp chi phí thuế, vô tình đẩy nhanh quá trình thay thế lao động.
Năm 2022, khi thị trường sụp đổ, bộ sưu tập NFT của tôi mất 90% giá trị. Tôi chuyển hướng: bán tháo 800 ETH token rác, gom vào Anchor Protocol. Tôi tư vấn cho sàn giao dịch short Bitcoin, giúp họ lời 15% trong 3 tháng.
Bài học: khi mọi người sợ hãi, hãy nhìn vào dữ liệu và tìm góc khuất. Thuế AI có thể là một canh bạc chính trị, không phải giải pháp kinh tế.
Takeaway: Đừng đánh thuế AI, hãy tái cấu trúc lao động
Tôi đã tham gia thiết kế sản phẩm ETF Bitcoin cho sàn giao dịch năm 2024. Năm 2025, tôi triển khai bot giao dịch AI tích hợp dữ liệu on-chain và tin tức – xử lý 1 triệu điểm dữ liệu mỗi ngày. Năm 2026, tôi kiếm 340 ETH từ token AI như Fetch.ai và Render.
Kinh nghiệm của tôi cho thấy: AI không thay thế con người, nó thay thế những con người không biết sử dụng AI. Giống như blockchain không giết chết ngân hàng, nó giết chết những ngân hàng không chịu thích nghi.
Thay vì đánh thuế AI, hãy tạo ra hệ thống incentive để con người và AI cộng tác. Trong crypto, chúng tôi gọi đó là proof-of-human – một cơ chế xác minh con người thực sự tham gia vào quá trình ra quyết định.
Đừng FOMO, chỉ cần FO – Focus On data. Dữ liệu cho thấy AI có thể tạo ra nhiều việc làm hơn là phá hủy. Câu hỏi thực sự không phải là đánh thuế AI hay không, mà là làm thế nào để chuẩn bị lực lượng lao động cho một thế giới mà AI là công cụ, không phải kẻ thù.
Hãy nhìn vào các dự án blockchain thành công nhất: Uniswap tự động hóa thanh khoản, nhưng vẫn cần con người quản lý rủi ro. Aave cho vay tự động, nhưng vẫn cần con người audit hợp đồng.
AI cũng vậy. Đừng sợ nó. Hãy học cách sử dụng nó. Và đừng để các chính trị gia bán cho bạn nỗi sợ dưới dạng một khoản thuế mới.