DeFi Summer đã qua, nhưng câu hỏi về mối liên hệ giữa địa chính trị và thanh khoản toàn cầu vẫn chưa có lời đáp.
Hồi tháng 7 năm 2025, tôi đọc được báo cáo từ NY Times: các giám đốc điều hành dầu khí Mỹ đã bán ra gần 400 triệu USD cổ phiếu ngay khi chiến tranh Iran bùng nổ. Con số này vượt tổng giá trị họ bán trong cả năm trước đó. Tôi nhìn vào biểu đồ giá dầu, rồi nhìn sang BTC. Có gì đó không ổn.
Bối cảnh thanh khoản toàn cầu đang thay đổi. Iran war không chỉ là xung đột khu vực; nó là cú sốc năng lượng tái định hình dòng vốn. Các công ty dầu khí Mỹ hưởng lợi, nhưng các nhà đầu tư nội bộ lại vội vã rút tiền. Điều đó nói lên điều gì? Họ đang định giá rủi ro leo thang – một cuộc chiến kéo dài, cấm vận sâu hơn, hoặc thậm chí phong tỏa eo biển Hormuz. Nhưng thị trường crypto lại đang hưng phấn, như thể chiến tranh chỉ là chất xúc tác tăng giá.
Hãy nhìn vào dòng chảy thực tế. Khi giá dầu tăng, chi phí khai thác Bitcoin (vốn phụ thuộc nhiều vào điện từ khí đốt) tăng theo. Các công ty khai thác lớn ở Mỹ như Marathon Digital, Riot Platforms đã phải hedging chi phí năng lượng từ đầu năm. Nhưng nếu giá dầu duy trì ở mức 100 USD/thùng, biên lợi nhuận của họ sẽ bị bào mòn. Trong khi đó, các quỹ đầu tư đang đổ vào Bitcoin ETF lại không quan tâm đến điều này. Họ chỉ thấy dòng vốn tổ chức, mà quên mất rằng năng lượng là đầu vào cốt lõi của mạng lưới.
Điểm mù ở đây là sự tách rời giả tạo giữa crypto và địa chính trị. Nhiều người cho rằng Bitcoin là tài sản trú ẩn an toàn, nhưng thực tế, trong môi trường chiến tranh năng lượng, nó lại là tài sản rủi ro. Các nhà đầu tư bán tháo cổ phiếu năng lượng để chốt lời, nhưng họ có bán Bitcoin không? Chưa. Nhưng khi thanh khoản thắt chặt do các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát năng lượng, mọi thứ sẽ thay đổi. Tôi đã thấy kịch bản này vào năm 2022: Fed tăng lãi suất, crypto sụp đổ. Lần này, chiến tranh Iran còn tệ hơn vì nó tạo ra cú sốc cung.
Tôi nhớ lại trải nghiệm năm 2020, khi DeFi Summer nổ ra. Mọi người đổ xô vào yield farming mà không hiểu rủi ro thanh khoản. Bây giờ cũng vậy: họ đổ xô vào Bitcoin ETF, vào các token Layer 2, mà không thấy rằng dòng vốn đó đang được bơm bởi chính sách tiền tệ nới lỏng giả tạo. Chiến tranh Iran sẽ buộc Fed phải hành động. Và khi thanh khoản rút đi, những gì còn lại chỉ là cát bụi.
Từ góc nhìn vĩ mô, tôi cho rằng thị trường crypto đang ở giai đoạn “bình minh giả”. Giá có thể tiếp tục tăng nhờ dòng vốn đầu cơ, nhưng nền tảng kỹ thuật – chi phí năng lượng, rủi ro địa chính trị, chính sách tiền tệ – đang xấu đi. Điều trớ trêu là chính những người trong cuộc (energy execs) lại đang bán ra, trong khi các nhà đầu tư crypto lại mua vào. Ai đúng? Lịch sử cho thấy, insider luôn đúng trước khi cơn bão ập đến.
Vậy câu hỏi đặt ra: Liệu Bitcoin có thực sự phi chính trị? Hay nó chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh địa chính trị toàn cầu? Tôi nghiêng về vế sau. Và nếu vậy, đã đến lúc chúng ta phải đọc các báo cáo chiến tranh và phân tích năng lượng nhiều hơn là các bài post trên Twitter.